Cẩm nang tài xế

Thay dầu và xe đã chạy nhiều dặm: Việc lái xe nặng mỗi ngày đòi hỏi gì ở động cơ

Dầu động cơ làm một việc thầm lặng, không hào nhoáng. Nó giữ cho các chi tiết kim loại đang chuyển động không cọ xát vào nhau, mang nhiệt đi và giữ các hạt bụi nhỏ để chúng không làm xước động cơ. Khi dầu còn mới, bạn chẳng bao giờ nghĩ đến nó. Khi dầu đã cũ, bị thiếu hoặc không đúng loại, động cơ sẽ dần phải trả giá, và hóa đơn sẽ rất lớn. Với tài xế chạy xe công nghệ, tài xế taxi hay tài xế riêng chạy rất nhiều dặm mỗi tuần, dầu là một trong những khoản bảo hiểm rẻ nhất bạn có, và cũng là một trong những thứ dễ bị quên nhất.

Hướng dẫn này dành cho tài xế làm việc trong thành phố của mình, chứ không chỉ ở sân bay. Nó giải thích vì sao cách bạn lái xe có thể cần được chú ý hơn mức mà lịch bảo dưỡng tiêu chuẩn giả định, cách tự kiểm tra mức dầu, cách hiểu những gì tiệm đề nghị, và điều gì thay đổi khi số dặm tăng dần. Đây là lời khuyên chung. Mỗi động cơ mỗi khác, nên sách hướng dẫn sử dụng xe và một thợ máy có chuyên môn luôn được đặt lên trước. Xe điện không có dầu động cơ, nên bài này chủ yếu dành cho xe xăng và xe hybrid. Chúng tôi không đưa ra số dặm, số tháng hay giá tiền, vì câu trả lời đúng phụ thuộc vào động cơ, loại dầu và cách lái của bạn.

Câu trả lời ngắn gọn

  • Làm theo lịch bảo dưỡng trong sách hướng dẫn sử dụng, và đọc phần nói về điều kiện lái xe khắc nghiệt hơn. Nhiều tài xế chạy dịch vụ thuộc trường hợp này.
  • Thỉnh thoảng tự kiểm tra mức dầu. Chỉ mất một phút mà có thể cứu được một động cơ.
  • Dùng loại dầu mà sách hướng dẫn chỉ định, ở một tiệm bạn tin tưởng.
  • Đèn báo thiếu dầu hoặc áp suất dầu là điều nghiêm trọng. Hãy dừng xe an toàn và nhờ giúp đỡ.
  • Xe càng cũ thì có thể hao một chút dầu hoặc rỉ một chút. Theo dõi mức dầu và hỏi thợ máy.
  • Giữ hồ sơ mỗi lần thay dầu, vì nó giúp bạn lên kế hoạch cho lần tiếp theo.

Dầu làm gì

Bên trong động cơ, các chi tiết chuyển động rất nhanh so với nhau. Dầu tạo một lớp mỏng giữa chúng để chúng không cọ xát. Nó còn giúp làm mát những chi tiết mà hệ thống làm mát không với tới, và mang các hạt bụi nhỏ cùng cặn sinh ra khi đốt nhiên liệu về bộ lọc. Theo thời gian, dầu bị hao mòn. Nó gom hạt bẩn, biến chất vì nhiệt và trở nên loãng hơn hoặc đặc hơn mức cần thiết. Đó là lý do dầu được thay theo lịch, cùng với bộ lọc của nó, chứ không chỉ khi trông có vẻ bẩn.

Vì sao cách bạn lái có thể "nặng" hơn mức trung bình

Nhiều sách hướng dẫn liệt kê hai lịch: một lịch bình thường và một lịch cho điều kiện khắc nghiệt hơn. Lịch khắc nghiệt yêu cầu bảo dưỡng thường xuyên hơn. Thế nào là khắc nghiệt thì tùy từng xe, nhưng thường gồm:

  • Nhiều quãng chạy rồi dừng liên tục.
  • Nhiều chuyến ngắn, khi động cơ chưa kịp nóng hẳn.
  • Thời gian dài nổ máy không tải, chẳng hạn khi chờ trong hàng hoặc bên lề đường.
  • Tải nặng, như xe chở đầy người và hành lý.
  • Đường nhiều bụi, nóng cực độ hoặc lạnh cực độ.

Một ngày chạy xe công nghệ hay taxi thường có vài điều trong số này ngay trong cùng một ca. Hãy đọc sách hướng dẫn để biết điều nào áp dụng cho bạn, và hỏi thợ máy lịch nào hợp với cách bạn lái. Khôn ngoan hơn là coi xe của mình thuộc trường hợp lái nặng, thay vì kéo dài khoảng cách giữa các lần thay rồi cầu may.

Cách kiểm tra mức dầu

Sách hướng dẫn chỉ cách làm chính xác cho xe của bạn. Nhìn chung:

  1. Đỗ xe trên mặt đất bằng phẳng, và đợi vài phút sau khi tắt máy để dầu lắng xuống. Có xe muốn kiểm tra khi máy nguội, có xe khi máy ấm, nên hãy làm theo sách hướng dẫn.
  2. Rút que thăm dầu ra, lau sạch, cắm lại hết cỡ, rồi rút ra lần nữa.
  3. Đọc mức dầu so với các vạch ở đầu que. Mức dầu phải nằm giữa hai vạch.
  4. Nhìn màu dầu. Rất sẫm là bình thường sau một thời gian dùng, nhưng dầu trông đục như sữa, sờ thấy lợn cợn hoặc có mùi khét nặng là lý do để đi gặp thợ máy.
  5. Một số xe hiện mức dầu trên màn hình thay vì dùng que thăm. Sách hướng dẫn sẽ giải thích.

Hãy cẩn thận khi ở gần động cơ nóng, và giữ nắp cùng que thăm dầu sạch khi thao tác. Nếu mức dầu thấp, hãy châm loại dầu ghi trong sách hướng dẫn từng chút một, rồi kiểm tra lại. Nếu chẳng bao lâu lại tụt xuống, nghĩa là xe bị rỉ hoặc hao dầu, và cần có thợ máy xem.

Chọn dầu và chọn tiệm

  • Dùng loại mà sách hướng dẫn chỉ định. Độ nhớt và cấp chất lượng đều quan trọng, và dùng sai loại có thể gây hại cho động cơ hoặc ảnh hưởng đến bảo hành.
  • Hỏi xem họ dùng loại nào, và vì sao. Một tiệm tốt sẽ giải thích một cách đơn giản.
  • Bộ lọc cũng quan trọng. Một lần thay dầu đầy đủ thường kèm bộ lọc mới.
  • Cẩn thận với các dịch vụ thêm. Tiệm có thể gợi ý những dịch vụ khác. Hãy hỏi cái nào cấp bách, cái nào tùy chọn, và yêu cầu cho xem lý do.
  • Giữ giấy tờ. Nó cho thấy đã làm gì và khi nào, và có ích khi bảo hành hoặc bán lại xe. Bài hướng dẫn của chúng tôi về việc giữ hóa đơn cho xe giải thích cách làm.
  • Đừng bỏ qua việc bảo dưỡng chỉ vì xe chạy tốt. Động cơ có thể vẫn êm trong khi dầu đang xuống cấp.

Dấu hiệu cảnh báo

  • Đèn áp suất dầu hoặc đèn thiếu dầu. Hãy dừng xe an toàn và tắt máy. Đừng chạy tiếp. Bài hướng dẫn của chúng tôi về các đèn cảnh báo trên bảng điều khiển giải thích cách xử lý.
  • Mùi khét hoặc khói từ động cơ hay ống xả.
  • Vết dầu dưới xe ở nơi xe đã đỗ.
  • Tiếng động cơ mới, như tiếng lạch cạch hoặc gõ.
  • Dầu tụt nhanh giữa các lần kiểm tra.
  • Lời nhắc "đến hạn bảo dưỡng" từ xe. Đừng lờ nó đi suốt nhiều tuần.

Khi số dặm tăng dần

Động cơ cũ chạy nhiều dặm thay đổi theo một số cách. Gioăng và phớt cứng lại, xuất hiện những chỗ rỉ nhỏ, và một ít dầu có thể bị đốt. Điều này không có nghĩa là chiếc xe hết đời. Nhiều xe chạy nhiều dặm vẫn làm việc rất lâu, miễn là được chăm sóc.

  • Kiểm tra mức dầu thường xuyên hơn, vì động cơ cũ có thể hao một chút dầu.
  • Hỏi thợ máy về loại dầu dành cho động cơ chạy nhiều dặm. Một số tiệm có loại này. Nó có thể hợp hoặc không hợp với xe của bạn, nên hãy hỏi lý do.
  • Để ý chỗ rỉ và những thay đổi nhỏ về âm thanh hoặc mùi.
  • Đừng kéo dài khoảng cách giữa các lần thay khi xe già đi. Hao mòn làm việc thay dầu quan trọng hơn, chứ không kém đi.
  • Giữ các hạng mục bảo dưỡng khác đúng hạn, như bộ lọc, dây đai và các loại dung dịch, theo mô tả trong sách hướng dẫn.
  • Hãy thành thật về tình trạng xe. Bài hướng dẫn của chúng tôi về việc kiểm tra trung thực một chiếc xe chạy nhiều dặm giúp bạn quyết định khi nào sửa chữa là hợp lý.

Ghi chú về xe hybrid và xe điện

Xe hybrid vẫn có động cơ và cần thay dầu, nên hãy làm theo sách hướng dẫn. Xe điện không có dầu động cơ, nhưng có những dung dịch và bộ phận khác cần kiểm tra, và sách hướng dẫn liệt kê chúng. Đừng cho rằng xe điện không cần bảo dưỡng.

Xếp việc bảo dưỡng vào tuần làm việc của bạn

Thay dầu là một trong những dịch vụ nhanh nhất. Nhiều tiệm làm xong trong lúc bạn đợi, nên bạn có thể xếp vào lúc vắng khách thay vì mất cả ngày. Hãy hỏi tiệm mất bao lâu, và đặt lịch vào quãng vắng trong tuần của bạn. Nếu xe đến hạn, hãy làm trước một cuối tuần đông khách, đừng làm sau. Hãy có một nơi cố định, chẳng hạn một ghi chú trong điện thoại, để ghi ngày và số trên đồng hồ đo quãng đường, để bạn biết bao giờ đến lần tiếp theo.

Danh sách kiểm tra nhanh

  • Làm theo lịch trong sách hướng dẫn, và đọc phần điều kiện lái xe khắc nghiệt.
  • Thỉnh thoảng kiểm tra mức dầu trên mặt đất bằng phẳng, và làm theo sách hướng dẫn.
  • Dùng loại dầu mà sách hướng dẫn chỉ định, và thay bộ lọc mới.
  • Coi đèn áp suất dầu hoặc đèn thiếu dầu là nghiêm trọng.
  • Để ý chỗ rỉ, mùi, khói và tiếng động mới.
  • Kiểm tra mức dầu thường xuyên hơn khi xe cũ đi, và đừng kéo dài khoảng cách giữa các lần thay.
  • Giữ hồ sơ mỗi lần bảo dưỡng.
  • Đặt lịch bảo dưỡng vào lúc vắng khách, trước khi xe quá hạn.

PeakMere cho biết khi nào thành phố của bạn vắng, để việc thay dầu rơi vào quãng thưa khách.