Lừa đảo và yêu cầu đáng ngờ: giữ cảnh giác khi làm tài xế
Tài xế có thứ mà kẻ lừa đảo muốn: một tài khoản gắn với tiền bạc, một chiếc điện thoại chứa đầy thông tin cá nhân và thói quen mỗi ngày phải trả lời người lạ thật nhanh. Phần lớn yêu cầu bạn nhận được là trung thực. Một số ít thì không. Chúng đến qua tin nhắn, cuộc gọi, email, tin nhắn mạng xã hội hoặc một người ngồi ngay ghế sau xe bạn, và thường được thiết kế để bạn hành động trước khi kịp suy nghĩ.
Bài hướng dẫn này dành cho tài xế chạy xe công nghệ, tài xế taxi và tài xế riêng làm việc trong thành phố của mình. Bài mô tả những mẫu yêu cầu đáng ngờ thường gặp và vài thói quen đơn giản giúp bạn tự bảo vệ. Đây không phải lời khuyên pháp lý hay tài chính, và bài không nêu tên công ty nào, vì kẻ lừa đảo giả mạo tất cả. Bài không có con số nào. Nếu nghĩ mình đã bị nhắm tới, hãy dùng công cụ hỗ trợ của nền tảng và liên hệ cơ quan chức năng địa phương. Họ biết những chi tiết quan trọng ở nơi bạn sống.
Câu trả lời ngắn gọn
- Hãy chậm lại. Gần như mọi vụ lừa đảo đều dựa vào sự vội vàng.
- Tuyệt đối không chia sẻ mật khẩu, mã dùng một lần hay mã xác minh với bất kỳ ai.
- Đừng làm theo tin nhắn hay cuộc gọi. Hãy tự mở ứng dụng của nền tảng và kiểm tra trong đó.
- Hãy nghi ngờ mọi yêu cầu đòi thanh toán, thẻ quà tặng hoặc một thỏa thuận nhanh ngoài ứng dụng.
- Một yêu cầu không khớp với thực tế ngoài đường đáng được thận trọng hơn nữa.
- Nếu đã bị lừa, hãy hành động nhanh, báo cho nền tảng và đừng cảm thấy xấu hổ.
Vì sao tài xế bị nhắm tới
Kẻ lừa đảo tìm đến nơi có tiền và có sự gấp gáp. Tài xế nhận tin nhắn từ nền tảng suốt ngày, nên một tin giả rất dễ lẫn vào. Nhiều người mệt và bận. Có người mới vào nghề, chưa chắc điều gì là bình thường. Kẻ lừa đảo chỉ cần một khoảnh khắc bạn vội. Hiểu được điều đó là đã phòng thủ được một nửa.
Tin nhắn và cuộc gọi giả
Những vụ lừa phổ biến nhất trông như đang giúp bạn.
- "Tài khoản của bạn sắp bị khóa." Một tin nhắn, cuộc gọi hoặc email nói có vấn đề và bạn phải xử lý ngay. Sự thúc ép chính là dấu hiệu.
- "Chúng tôi cần xác minh bạn." Người gửi hỏi mã vừa được gửi đến điện thoại bạn. Mã đó là chìa khóa vào tài khoản của bạn. Đừng đọc ra, đừng chuyển tiếp và đừng nhập vào một trang bạn mở từ tin nhắn.
- "Bấm vào liên kết này để sửa." Liên kết trong tin nhắn bất ngờ có thể dẫn đến bản sao của trang đăng nhập thật, nhằm lấy cắp những gì bạn gõ.
- "Trả một khoản phí để mở khóa hoặc xử lý nhanh." Quy trình thật hiếm khi bắt bạn thanh toán bằng thẻ quà tặng, ứng dụng chuyển tiền hay khoản chuyển cho người lạ.
- "Bộ phận hỗ trợ" gọi cho bạn. Nếu ai đó gọi và hỏi thông tin nhạy cảm, hãy cúp máy. Tự liên hệ hỗ trợ qua ứng dụng hoặc trang web của nền tảng.
- Lời mời việc làm hoặc thưởng giả. Tin nhắn hứa kết quả dễ dàng nếu bạn đặt cọc một khoản nhỏ hoặc cung cấp thông tin cá nhân. Nếu nghe quá hấp dẫn, thì đó là bẫy.
Một quy tắc đơn giản: nếu bạn không phải người bắt đầu cuộc liên lạc, đừng tin nó. Cúp máy, đóng tin nhắn và tự mở ứng dụng.
Yêu cầu từ hành khách
Hầu hết hành khách đều trung thực. Một vài yêu cầu đáng để xem xét lại.
- "Hủy chuyến đi, tôi sẽ trả tiền trực tiếp cho bạn." Việc này có thể làm cả hai mất sự bảo vệ của ứng dụng, và có thể vi phạm quy định của nền tảng. Một câu lịch sự như "Tôi chỉ chạy chuyến qua ứng dụng" là đủ.
- Yêu cầu chuyển tiền hoặc mua đồ giúp họ trước chuyến đi. Hãy từ chối một cách lịch sự.
- Chiêu trả thừa tiền rồi đòi hoàn lại. Có người chuyển dư, rồi nhờ bạn trả lại một phần. Đừng bao giờ hoàn tiền theo yêu cầu của hành khách. Hãy dùng công cụ của nền tảng cho mọi điều chỉnh.
- Câu chuyện cứ thay đổi. Hành khách liên tục đổi lý do, điểm đến hoặc thông tin liên lạc có thể đang thử bạn. Hãy chậm lại và ở yên trong ứng dụng.
- Yêu cầu mang một món đồ đã niêm phong cho người lạ. Bạn không biết bên trong có gì. Hãy từ chối, trừ khi nền tảng và quy định địa phương cho phép rõ ràng và bạn cảm thấy yên tâm.
- Chuyến đón không khớp. Địa chỉ lạ, hành khách không chịu giải thích, người bảo bạn chờ ở nơi tối hoặc vắng. Hãy tin vào cảm giác của mình. Bạn có thể từ chối hoặc kết thúc chuyến ở một nơi an toàn.
Về khía cạnh an toàn, hãy xem bài hướng dẫn về việc từ chối một chuyến đón khiến bạn thấy không ổn.
Chiêu giả mạo đồ thất lạc và khiếu nại
Hãy cẩn thận với tin nhắn về "đồ thất lạc" hoặc "khiếu nại" từ người bạn không quen. Quy trình đồ thất lạc và khiếu nại thật đều đi qua nền tảng. Nếu có người nhắn bạn ngoài ứng dụng và đòi tiền, thông tin cá nhân hoặc hẹn gặp ở nơi vắng vẻ, đừng làm theo. Hãy báo cáo.
Bảo vệ tài khoản của bạn
Vài thói quen đơn giản đóng được hầu hết các cánh cửa.
- Dùng mật khẩu mạnh, riêng biệt cho tài khoản tài xế, không dùng ở nơi nào khác.
- Bật lớp bảo vệ đăng nhập bổ sung nếu nền tảng có cung cấp.
- Cập nhật điện thoại và khóa máy bằng mã.
- Đừng đưa điện thoại cho người lạ để họ đặt xe hay xem bản đồ.
- Đăng xuất khỏi các thiết bị dùng chung.
- Cẩn thận với wifi công cộng khi dùng các tài khoản quan trọng.
Bảo vệ giấy tờ và thông tin của bạn
- Chỉ gửi giấy tờ qua cổng tải lên an toàn của chính nền tảng.
- Giữ kín ảnh giấy tờ của bạn và đừng đăng lên mạng.
- Đừng đưa địa chỉ nhà, thông tin ngân hàng hay số định danh đầy đủ cho bất kỳ ai tự nhiên liên lạc với bạn.
- Cẩn thận với những gì bạn để lộ trên mạng xã hội: lịch trình, chiếc xe và biển số của bạn đều là manh mối.
Để giữ giấy tờ của mình ngăn nắp một cách thoải mái, hãy xem bài hướng dẫn về việc gia hạn và hoàn tất thủ tục đúng hạn.
Nếu bạn nghĩ mình đã bị lừa
Người cẩn thận cũng có thể gặp phải. Nhanh tay sẽ giúp ích, còn xấu hổ thì không.
- Ngừng phản hồi. Đừng trả lời, bấm vào hay thanh toán thêm nữa.
- Đổi mật khẩu của tài khoản bị ảnh hưởng và mọi tài khoản dùng chung mật khẩu đó, bắt đầu từ email.
- Báo ngay cho nền tảng qua ứng dụng hoặc trang web của họ, và làm theo các bước họ hướng dẫn.
- Nếu bạn đã cung cấp thông tin thanh toán, hãy liên hệ ngân hàng hoặc đơn vị phát hành thẻ qua số in trên thẻ hoặc trang web của họ, không dùng số trong tin nhắn.
- Nếu bạn đã mất tiền, hãy giữ lại bằng chứng và cân nhắc trình báo cơ quan chức năng địa phương. Họ sẽ cho bạn biết cần làm gì tiếp theo.
- Nói với một người bạn tin tưởng. Lừa đảo sống nhờ sự im lặng.
- Rút kinh nghiệm. Thêm một thói quen mới, chẳng hạn luôn tự mở ứng dụng.
Giúp các tài xế khác
Nếu bạn thấy một vụ lừa trong nhóm tài xế hoặc nghe kể ở bãi đỗ xe, hãy chia sẻ mẫu hình, đừng chia sẻ con người. "Tin nhắn nói tài khoản tôi sắp bị khóa và đòi mã" có ích cho mọi người. Đăng thông tin riêng của ai đó thì không.
Những sai lầm thường gặp
- Đọc mã ra vì người gọi nói chuyện lịch sự.
- Bấm vào liên kết vì tin nhắn trông có vẻ thật.
- Tin vào số hoặc tên hiện trên màn hình, thứ có thể bị làm giả.
- Hoàn lại một phần khoản trả thừa.
- Nhận một thỏa thuận ngoài ứng dụng để tránh chút phiền toái.
- Bỏ qua cảm giác không ổn về một chuyến đón.
- Im lặng sau khi bị lừa.
Danh sách kiểm tra nhanh
- Hãy chậm lại. Sự vội vàng là bạn của kẻ lừa đảo.
- Không bao giờ chia sẻ mật khẩu hay mã.
- Đừng làm theo tin nhắn hay cuộc gọi; hãy tự mở ứng dụng.
- Cẩn thận với yêu cầu thanh toán, thẻ quà tặng hoặc thỏa thuận ngoài ứng dụng.
- Đừng hoàn tiền trả thừa; hãy dùng công cụ của nền tảng.
- Tin vào cảm giác của bạn về một chuyến đón lạ.
- Dùng mật khẩu mạnh, riêng biệt và bật bảo vệ đăng nhập bổ sung nếu có.
- Nếu bị lừa, hãy dừng lại, đổi mật khẩu, báo cho nền tảng và ngân hàng.
- Chia sẻ mẫu hình, không chia sẻ con người.
PeakMere giúp bạn tập trung vào thành phố và kế hoạch, để tin nhắn thúc giục không làm bạn cuống.