Những tuần đầu làm tài xế: bắt đầu nhỏ, học nhanh, giữ an toàn
Lái xe để kiếm sống khác với lái xe đi làm. Bạn chở những người xa lạ, bạn nghe theo ứng dụng hoặc người điều phối, bạn đưa ra những quyết định nhỏ suốt cả ngày, và bạn dần học một nhịp làm việc mà không ai có thể mô tả đầy đủ từ trước. Những tuần đầu là lúc phần lớn việc học ấy diễn ra. Tài xế nào đi từ tốn trong giai đoạn này thường xây được những thói quen bền lâu. Tài xế vội vàng thì hay kiệt sức, hoặc nhiễm những lỗi rất khó bỏ.
Hướng dẫn này dành cho những người vừa bắt đầu, hoặc sắp bắt đầu, làm tài xế chạy xe công nghệ, tài xế taxi hay tài xế riêng. Có thể bạn rành thành phố của mình, cũng có thể chưa. Đây không phải chuyện học một tấm bản đồ mới, mà là học nghề. Bài không có con số nào và không hứa hẹn gì về thu nhập, vì những tuần đầu là để rèn kỹ năng, không phải để đo kết quả. Quy định về giấy phép, xe và bảo hiểm khác nhau tùy nơi và tùy nền tảng, nên hãy làm theo hướng dẫn của nền tảng bạn dùng và luật địa phương.
Câu trả lời ngắn gọn
- Bắt đầu bằng những ca ngắn, bình tĩnh, đừng chạy cả ngày dài.
- Làm quen với ứng dụng và chiếc xe trước khi đuổi theo giờ đông khách.
- Mỗi lần chỉ cải thiện một thói quen.
- Nghỉ ngơi có chủ đích. Tài xế mới mà mệt thì dễ mắc lỗi hơn.
- Ghi vài dòng sau mỗi ca. Chúng sẽ thành cuốn hướng dẫn riêng của bạn.
- Hỏi các tài xế có kinh nghiệm, nhưng hãy tự kiểm chứng câu trả lời của họ.
- An toàn và lịch sự luôn quan trọng hơn tốc độ.
Trước chuyến đầu tiên
Chuyến đầu tiên tốt nhất là một chuyến nhàm chán. Hãy chuẩn bị để nó nhàm chán.
- Hoàn tất thủ tục đăng ký cho đàng hoàng. Đọc những gì nền tảng yêu cầu, và đừng bỏ qua những phần trông như giấy tờ. Chúng thường giải thích cách xử lý khi có chuyện không hay.
- Kiểm tra xe. Lốp, đèn, phanh, cửa kính, cần gạt mưa, dây an toàn, và khoang xe sạch sẽ, thơm tho. Nếu có gì chưa ổn, hãy sửa trước khi chở khách. Các bài về kiến thức cơ bản của xe trong hướng dẫn này có thể giúp bạn.
- Cài đặt điện thoại. Một giá đỡ chắc chắn, bộ sạc đáng tin, chuông đủ to và thông báo hợp lý. Bạn không bao giờ nên phải cầm điện thoại khi xe đang chạy.
- Tập làm quen các màn hình. Mở ứng dụng ở nhà và bấm thử từng nút. Biết rõ chỗ nhận cuốc, dẫn đường, liên lạc với khách, kết thúc chuyến và nhận hỗ trợ.
- Chạy thử một đoạn ngắn. Đi một tuyến bình thường với ứng dụng đang chạy, làm theo chỉ dẫn của nó, để giọng nói và bản đồ không còn lạ lẫm.
- Chuẩn bị đồ nhỏ. Nước, dây sạc điện thoại, vài tờ khăn giấy, một túi rác nhỏ. Không cần cầu kỳ.
Ca đầu tiên: giữ cho ngắn
Với những ca đầu, hãy chọn lúc bạn còn tỉnh táo và đường chưa quá tệ. Nhiều tài xế mới thích khoảng thời gian ban ngày yên ả. Số khác thích một buổi tối nhẹ nhàng. Hãy chọn điều hợp với bạn.
Cố ý giữ ca thật ngắn. Ca ngắn có ba lợi ích:
- Đến cuối ca bạn vẫn còn tỉnh táo, mà đó là lúc sai sót tốn kém nhất.
- Bạn còn nhớ chuyện gì đã xảy ra và có thể ghi lại.
- Bạn có thể dừng ngay khi thấy dấu hiệu căng thẳng đầu tiên mà không thấy mình phí mất một ngày.
Có lẽ bạn sẽ chậm hơn mình tưởng. Bạn sẽ lỡ một ngã rẽ. Khách có thể hỏi điều bạn không biết trả lời. Đó là chuyện bình thường. Không ai mong chuyến đầu hoàn hảo, nhất là người ngồi ở ghế sau.
Một chuyến đi, từng bước
Chuyến nào cũng có cùng những bước nhỏ. Hãy học chúng như một chuỗi cho đến khi thành phản xạ.
- Trước khi đến: kiểm tra điểm ghim, tên đường và tên khách. Giảm tốc gần điểm đón và tìm một chỗ dừng an toàn.
- Tại lề đường: dừng xe an toàn, chào khách, xác nhận họ là ai và đi đâu. Một câu ngắn, thân thiện là đủ.
- Trong chuyến đi: lái êm, đi theo tuyến cả hai đã thống nhất, giữ không khí trong xe dễ chịu. Cho họ yên tĩnh nếu họ muốn, và trò chuyện nếu họ muốn vậy.
- Khi trả khách: dừng ở chỗ an toàn, để khách xuống ở phía an toàn, kiểm tra ghế xem có để quên đồ không, và kết thúc chuyến trong ứng dụng khi đã an toàn.
Nếu bị lạc, đừng hoảng. Giảm tốc, tìm chỗ dừng an toàn, xem bản đồ và nói thật với khách. Hầu hết khách đều thông cảm, miễn là bạn bình tĩnh.
Những thói quen nên xây từ sớm
Có những thói quen dễ xây trong vài tuần đầu hơn nhiều so với sau này.
- Hít thở trước khi nhận cuốc. Dành một giây đọc yêu cầu. Bạn không bắt buộc phải nhanh.
- Mắt luôn nhìn đường. Dùng chỉ dẫn bằng giọng nói. Chỉ nhìn màn hình khi đã dừng xe.
- Nghỉ trước khi cần nghỉ. Dừng ngắn đều đặn giúp sự tập trung luôn sắc bén.
- Ăn uống vừa phải. Bữa quá no trước ca làm có thể khiến bạn buồn ngủ.
- Biết giới hạn của mình. Nếu thấy mệt, bực bội hay không khỏe, hãy dừng cho ngày hôm đó.
- Dọn xe sau mỗi ca. Dọn sơ một chút dễ hơn dọn lớn.
Những lỗi thường gặp thuở đầu
Gần như tài xế mới nào cũng mắc vài lỗi trong số này. Bạn thì không cần phải vậy.
- Làm quá lâu quá sớm. Sự hào hứng che giấu cơn mệt cho đến khi nó ập đến bất thình lình.
- Đuổi theo mọi dấu hiệu đông khách. Chạy xuyên thành phố vì một lời đồn có thể phí cả một ca. Hãy học các quy luật từ từ.
- Bỏ mặc chiếc xe. Những dấu hiệu cảnh báo nhỏ sẽ lớn dần khi bạn lái nhiều giờ.
- Cãi nhau với bản đồ. Nếu chỉ dẫn có vẻ sai, hãy dừng xe an toàn để kiểm tra, đừng đánh lái gấp.
- Để bụng hành vi thô lỗ. Phần lớn những lúc khó chịu xuất phát từ một ngày không suôn sẻ của người kia.
- So mình với tài xế lão luyện. Họ có nhiều năm để rèn nên trực giác.
- Bỏ ghi chép. Một tuần sau, bạn sẽ không nhớ mình đã học được gì.
Học từ các tài xế khác, một cách thận trọng
Tài xế có kinh nghiệm là một món quà. Họ biết những con phố vắng, những mẹo nhỏ, những nơi nên tránh. Hãy hỏi họ. Phần lớn đều vui lòng chia sẻ. Nhưng hãy nhớ rằng mỗi tài xế chạy giờ khác nhau, xe khác nhau, khu vực khác nhau, mục tiêu khác nhau. Điều hiệu quả với họ có thể không hợp với bạn. Hãy lắng nghe, rồi tự thử, mỗi lần một ý.
Ghi chép đơn giản
Sau mỗi ca, hãy viết vài dòng. Không phải nhật ký, chỉ là những dữ kiện có ích.
- Bạn bắt đầu và kết thúc lúc nào?
- Bạn chờ ở đâu, và chờ bao lâu?
- Điều gì làm bạn ngạc nhiên?
- Điều gì khó?
- Lần sau bạn muốn thử gì?
Sau hai ba tuần, những ghi chép ấy cho bạn thấy điều không bài viết nào làm được: thành phố này vận hành ra sao với riêng bạn. Chúng còn cho thấy khi nào bạn dễ mệt, giờ nào dễ chịu và giờ nào căng thẳng.
Khi có chuyện không ổn
Trong những tuần đầu, thế nào cũng có chuyện không ổn. Khách hủy sau khi bạn đã chạy một quãng dài. Khách để quên đồ. Một tuyến đường bị chặn. Một vị khách khó chịu. Hãy coi mỗi lần như một bài học, không phải một bản án.
- Trước hết hãy giữ an toàn cho bản thân và khách.
- Dùng các công cụ hỗ trợ trong ứng dụng và báo cáo những vấn đề thật sự.
- Nghỉ vài phút trước yêu cầu tiếp theo. Một khoảng lặng ngắn rất có ích.
- Ghi vào sổ, kèm điều bạn sẽ làm khác đi lần sau.
Nếu một yêu cầu nào đó khiến bạn thấy không ổn hay không an toàn, bạn không bắt buộc phải nhận. An toàn đặt trước mọi chuyến đi.
Mở rộng ngày làm việc
Khi những điều cơ bản đã thoải mái, bạn có thể bắt đầu thử rộng ra. Thử một khung giờ khác. Thử một khu vực bạn chưa chạy. Thử một ca ở sân bay nếu hợp với thành phố của bạn. Bức tranh sân bay trực tiếp và kế hoạch tối nay của PeakMere có thể giúp bạn chọn giờ và nơi, và cả hai chỉ là ước tính, không phải lời hứa. Mỗi lần chỉ đổi một thứ, để bạn biết điều gì có ích.
Chăm sóc bản thân
Công việc mới gây mệt theo những cách bạn không nhận ra. Hãy ngủ đủ. Giãn cơ. Ăn uống đều đặn. Nói với người nhà về lịch làm việc của bạn. Một tài xế khỏe khoắn và bình tĩnh chở khách tốt hơn và có một ngày dễ chịu hơn, bất kể con số nói gì.
Danh sách kiểm tra nhanh
- Chuẩn bị xe, điện thoại và ứng dụng trước chuyến đầu.
- Bắt đầu bằng các ca ngắn vào lúc yên ả.
- Học các bước của một chuyến đi cho đến khi thành phản xạ.
- Xây thói quen tốt từ sớm: nghỉ ngơi, bình tĩnh, mắt nhìn đường.
- Mỗi lần chỉ thay đổi một thứ.
- Hỏi tài xế có kinh nghiệm, rồi kiểm chứng lời khuyên.
- Ghi vài dòng sau mỗi ca.
- Coi sai lầm là bài học.
- Mệt thì dừng. An toàn trên hết.
PeakMere là người bạn nhẹ nhàng cho những tuần đầu, giúp bạn từng bước hiểu rõ thành phố của mình vận hành ra sao.