Cẩm nang tài xế

Từ chối một chuyến đón có cảm giác không ổn: quyết định trước khi chuyến đi bắt đầu

Bạn đến điểm ghim trên bản đồ. Trời tối, đường vắng tanh, tòa nhà chẳng giống chút nào với địa chỉ. Hoặc người khách bên ngoài đang quát tháo vào điện thoại, đi loạng choạng, và có ba người bạn không hề có trong yêu cầu. Hoặc bãi đỗ xe đã đóng cửa. Có điều gì đó không ổn, và bạn chỉ có vài giây để quyết định: chờ, chạy tiếp hay dừng lại.

Hướng dẫn này nói về đúng khoảnh khắc đó: quyết định ngay bên lề đường, trước khi chuyến đi bắt đầu. Bài viết dành cho người chạy xe công nghệ hoặc taxi, hoặc làm tài xế riêng. Nó nói về cả thành phố của bạn, không chỉ sân bay. Khi khách đã ở trong xe thì có một hướng dẫn riêng, và những nguyên tắc bạn tự đặt ra cho mình cũng như việc lấy lại tinh thần sau đó cũng vậy. Đây chỉ là lời khuyên chung, không phải tư vấn pháp lý, và không dùng số liệu thống kê nào. Quy định của nền tảng bạn dùng và luật địa phương quyết định khi nào bạn được hủy hoặc từ chối, và điều gì xảy ra khi bạn làm vậy. Hãy xem trước khi bạn cần đến chúng.

Câu trả lời ngắn gọn

  • Hãy quyết định dựa trên tình huống và hành vi trước mắt, không bao giờ dựa trên việc người đó là ai.
  • Một điểm đón an toàn, một kế hoạch rõ ràng và một lúc bình tĩnh đều là những thứ bạn kiểm tra được trong vài giây.
  • Bạn có thể có lý do chính đáng để dừng lại: nơi không an toàn, hành vi không an toàn, yêu cầu vi phạm quy định, hoặc tình trạng của chính bạn.
  • Hủy chuyến bằng công cụ của nền tảng, bình tĩnh và ngắn gọn, rồi rời đi an toàn.
  • Báo cáo sau đó, theo cách của nền tảng.
  • Không bao giờ từ chối khách vì ngoại hình, tên, giọng nói, khuyết tật, động vật trợ giúp hay bất kỳ đặc điểm tương tự nào. Làm vậy là sai, và ở nhiều nơi còn là vi phạm pháp luật.
  • Khi chưa chắc, hãy tin vào cảm giác của bạn về an toàn, và kiểm tra lại các sự việc.

Ranh giới giữa thận trọng và định kiến

Phần này cần được cân nhắc cẩn thận.

  • Thận trọng là về những gì bạn nhìn thấy: nơi chốn, ánh sáng, những gì mọi người đang làm, điều đang được yêu cầu ở bạn.
  • Định kiến là về việc ai đó là ai: màu da, quần áo, tuổi tác, ngôn ngữ, giới tính, tôn giáo, khu phố họ sống, khuyết tật hoặc những điều tương tự.
  • Nỗi sợ không phải là bằng chứng. Nếu sự khó chịu của bạn nhắm vào một nhóm người chứ không phải một hành động, hãy dừng lại và tự hỏi lại mình.
  • Khách dùng dụng cụ hỗ trợ đi lại hoặc đi cùng động vật trợ giúp có quyền lợi theo quy định của nền tảng và luật địa phương. Hãy tuân theo. Xem hướng dẫn về việc phục vụ khách có nhu cầu di chuyển đặc biệt.
  • Hành vi là điều quan trọng. Một vị khách hung hăng, đe dọa, không thể đứng vững hoặc đòi hỏi điều trái pháp luật là chuyện khác hẳn với một người chỉ đơn giản trông khác bạn.

Một phép thử hay: nếu cùng hành vi đó đến từ bất kỳ ai, bạn có đưa ra cùng một quyết định không? Nếu có, bạn đang đánh giá tình huống. Nếu không, hãy nghĩ lại.

Trước khi đến nơi

Nhiều quyết định sẽ dễ hơn nếu bạn đã chuẩn bị.

  • Nhìn điểm ghim và lộ trình. Có hợp lý không? Đó có phải nơi an toàn để dừng không?
  • Biết khu vực. Nếu còn lạ, hãy chạy chậm lại và quan sát trước khi quyết định.
  • Sẵn sàng đổi điểm đón. Có thể có một chỗ tốt hơn, an toàn hơn gần đó.
  • Giữ cửa xe khóa cho đến khi bạn sẵn sàng đón khách.
  • Giữ điện thoại đầy pin và các công cụ an toàn của nền tảng trong tầm tay.
  • Biết mình sẽ làm gì nếu có chuyện không ổn. Làm theo một kế hoạch dễ hơn là nghĩ ra kế hoạch ngay lúc đó.

Nhìn gì khi bạn đến nơi

Bạn chỉ có vài giây, nên hãy biết điều gì quan trọng.

  • Nơi chốn. Có đèn và dễ thấy không? Đây có phải chỗ dừng hợp pháp và an toàn không? Nếu cần thì có đường để chạy đi không?
  • Những người ở đó. Họ có khớp với yêu cầu không? Họ có đủ bình tĩnh để đi xe không?
  • Hành vi. Có ai đang la hét, đánh nhau hay giấu thứ gì không? Có ai tiến lại gần xe theo cách khiến bạn lo không?
  • Yêu cầu. Có khớp với ứng dụng không? Họ có đang đòi điều gì ngoài quy định không?
  • Chiếc xe. Có nhiều người hơn số ghế và dây an toàn cho phép không? Có hành lý nào không vừa không?
  • Chính bạn. Bạn có mệt, bị sốc hay không khỏe không? Điều đó cũng được tính.

Một mối lo có thể nhỏ, và vài mối lo cộng lại có thể là một câu trả lời rõ ràng.

Những lý do thường gặp để dừng lại

Đây là các tình huống, không phải các kiểu người.

  • Nơi không an toàn hoặc vắng vẻ, nhất là trong bóng tối, mà bạn cảm thấy không thể đứng chờ.
  • Điểm ghim sai chỗ, nơi lối vào thật nằm ở chỗ nguy hiểm hoặc không thể tới được.
  • Một người không thể đứng vững hoặc bất tỉnh, hoặc có vẻ cần được trợ giúp y tế. Hãy gọi dịch vụ khẩn cấp.
  • Hành vi hung hăng hoặc đe dọa đối với bạn hoặc người khác.
  • Vũ khí nhìn thấy được hoặc hoạt động rõ ràng là phạm pháp. Đừng dính vào. Hãy rời đi và gọi dịch vụ khẩn cấp nếu cần.
  • Yêu cầu vi phạm pháp luật hoặc quy định của nền tảng, chẳng hạn chở thêm người vượt quá số ghế trên xe.
  • Hành vi của khách khiến chuyến đi không an toàn, chẳng hạn từ chối thắt dây an toàn ở nơi bắt buộc.
  • Điểm đón mà bạn đã chờ lâu hơn thời gian nền tảng cho phép, hoặc khách không xuất hiện.
  • Bạn không đủ sức khỏe và sự tỉnh táo để lái xe. Nếu bạn rất mệt hoặc không khỏe, kết thúc chuyến đi là quyết định đúng.

Nếu bạn không chắc điều gì đó có được phép hay không, hãy xem quy định của nền tảng, vì chúng có thể khác nhau.

Cách nói không

Hãy ngắn gọn, bình tĩnh và an toàn.

  1. Ở lại trong xe với cửa đã khóa nếu bạn thấy bất an.
  2. Dùng công cụ của ứng dụng để hủy hoặc báo cáo, thay vì tranh luận qua cửa kính.
  3. Nếu khách tiến lại gần, bạn có thể nói chuyện qua cửa kính hạ xuống một chút. Giữ giọng bình tĩnh và câu trả lời đơn giản: "Tôi xin lỗi, tôi không thể nhận chuyến này."
  4. Đừng giải thích dài dòng hay cãi nhau. Một câu trả lời ngắn thì an toàn hơn.
  5. Lái đi cẩn thận, đến một nơi công cộng an toàn, trước khi làm bất cứ việc gì khác.
  6. Nếu bạn cảm thấy bị đe dọa, hãy lái đến một nơi công cộng an toàn và gọi dịch vụ khẩn cấp.

Hãy để chi tiết về lý do vào bản báo cáo của bạn, đừng để vào cuộc trò chuyện bên lề đường.

Giữ an toàn sau khi đã quyết định

  • Đừng nán lại. Rời khỏi chỗ đó.
  • Để ý gương chiếu hậu. Nếu có ai theo sau, hãy lái đến một nơi công cộng đông người và gọi dịch vụ khẩn cấp. Đừng lái về nhà.
  • Đừng xuống xe để cãi nhau hay để lấy một món đồ.
  • Giữ cửa xe khóa cho đến khi bạn ở nơi mình cảm thấy an toàn.
  • Hít một hơi thật sâu trước khi nhận bất cứ chuyến nào khác. Xem hướng dẫn về việc lấy lại tinh thần sau một chuyến đi tồi tệ.

Báo cáo và rút kinh nghiệm

  • Báo cáo chuyến đón đó theo cách của nền tảng, kèm những gì bạn đã thấy và lý do bạn quyết định như vậy.
  • Ghi lại vài chi tiết cho chính bạn, như thời gian và địa điểm.
  • Tự hỏi lần sau bạn có thể làm gì: nhận ít điểm ghim hơn ở một số nơi, chọn chỗ chờ khác, hoặc sẵn sàng sớm hơn.
  • Hãy thành thật, đừng khắt khe. Một lần hủy đã bảo vệ bạn là một quyết định tốt, kể cả khi sau này bạn còn phân vân.
  • Xem quy định của nền tảng về việc hủy chuyến, để biết trước điều gì sẽ xảy ra.

Một số nền tảng theo dõi việc hủy chuyến. An toàn của bạn quan trọng hơn, và những báo cáo trung thực giúp giải thích điều đã xảy ra.

Khi bạn chưa chắc

Không phải trường hợp nào cũng rõ ràng.

  • Chờ một chút và quan sát, nếu bạn đang ở nơi an toàn và nền tảng cho phép.
  • Gọi hoặc nhắn cho khách qua ứng dụng, nếu điều đó giúp làm rõ điểm ghim hoặc tình huống.
  • Dời đến một chỗ tốt hơn gần đó và nhờ khách đến gặp bạn ở đó.
  • Nhờ hỗ trợ từ nền tảng nếu bạn cần được hướng dẫn.
  • Nếu vẫn thấy không ổn, bạn cứ từ chối. Bạn không cần phải chắc chắn mới được giữ an toàn cho mình.

Hãy tử tế khi từ chối, và dứt khoát khi cần.

Danh sách kiểm tra nhanh

  • Đánh giá nơi chốn, tình huống và hành vi, không bao giờ đánh giá con người.
  • Biết quy định của nền tảng và luật địa phương trước khi bạn cần đến.
  • Nhìn nơi chốn, những người ở đó, hành vi, yêu cầu, chiếc xe và chính bạn.
  • Hủy qua ứng dụng, bình tĩnh và ngắn gọn, rồi rời đi an toàn.
  • Gọi dịch vụ khẩn cấp nếu bạn bị đe dọa hoặc có người cần giúp đỡ.
  • Báo cáo sau đó, và dành một chút thời gian trước chuyến tiếp theo.

PeakMere giúp bạn xếp giờ chạy vào lúc thành phố yên ả hơn, để đón hầu hết chuyến với đầu óc tỉnh táo.